Porady przy układaniu nawierzchni betonowych
Technika brukowania polega na położeniu nawierzchni z poszczególnych elementów. Nawierzchnia brukowa jest stabilną konstrukcją nośną, zdolną do przenoszenia powierzchniowych obciążeń skupionych. Bruk z kamienia naturalnego jest już od 2000 lat. Znana i sprawdzona jest również stara technika budowania konstrukcji samonośnych z poszczególnych elementów. Chodzi tu o sklepienia. Technika ta była i jest wykorzystywana przy budowie nowoczesnych nawierzchni brukowych .
Odpowiednią stabilność nawierzchni brukowej zapewnia dobór kąta ułożenia w stosunku do kierunku jazdy. Obciążenie dynamiczne, wywoływane przez koła przejeżdżających pojazdów, działają jednocześnie w kilku kierunkach. Obciążenia pionowe oddziaływają na podłoże i warstwę nośną. Obciążenia poziome wywołują ruch obrotowy elementów. Muszą one być odbierane przez boki kostki Przy ułożeniu pod kątem prostym w stosunku do głównego kierunku jazdy siły powodujące okręcanie muszą być znoszone przez dwa boki kostki. Przy ułożeniu ukośnym kostki (np.45º)w stosunku do głównego kierunku jazdy obciążenia, które mogłoby spowodować okręcanie się kostki, przenoszone są przez wszystkie cztery boki.
Ukośne układanie kostki ma nie tylko zalety związane ze stabilnością nawierzchni, ale również w znacznym stopniu wyciszają odgłosy wydawane przez koła pojazdów.
Nasza fabryka kostki brukowej produkuje kostkę o różnych wysokościach. Zgodnie z normą PN-EN 1338:2005 zalecane wysokości wynoszą: 60, 80, 100mm. Wysokość kostki musi być ustalona podczas projektowania nawierzchni brukowej stosownie do spodziewanego obciążenia i natężenia ruchu.
Obciążenia pionowe, działające na kostkę, przenoszone są, niezależne od wysokości kostki, przez podłoże i warstwę nośną. Kostka betonowa charakteryzuje się wysoką jakością. W związku z tym nawet przy grubości 60mm nie występują pęknięcia pod działaniem dużych obciążeń statycznych . Badania z użyciem płyt obciążających dały następujące wyniki: kształt kostki brukowej ma znaczny wpływ na jej stabilność. Przy małej liczbie zmian obciążenia kostki o stosunkowo dużej powierzchni zapada się w niewielkim stopniu. Wpływ kształtu kostki zmniejsza się jednak w miarę zwiększenia liczby zmian obciążeń.
Długoletnie doświadczenie z nawierzchniami z betonowej kostki brukowej, która codziennie poddawana jest działaniom sił związanych z ruchem pojazdów, wykazały, że wysokość kostki ma ogromny wpływ na ich stabilność. Obciążenie wywołane jazdą działają w sposób, który może spowodować obracanie się kostki. Wyższa kostka posiada większą powierzchnię podparcia pomiędzy poszczególnymi elementami, co z kolei przeciwdziała okręcaniu się kostki, niż w przypadku kostki niższej, mające mniejsze powierzchnie podparcia. Im mniejsze są powierzchnie podparcia, tym większy nacisk krawędzi działać będzie na dolne części elementów, co spowoduje deformowanie podłoża.
Nawierzchnia wykonana z betonowej kostki brukowej jest elastyczną konstrukcją nośną, składającą się z: kostki betonowej i fug. Fuga jest elastyczną spoiną pomiędzy elementami. Niepoprawnie wykonanie fugi są często przyczyną uszkodzeń nawierzchni brukowych. Zalecana szerokość fug wynosi 3-4mm. Uszkodzenia wynikające z niewłaściwych fug , w szczególności np. typowe pęknięcia górnych krawędzi, są bezpośrednim skutkiem niewłaściwego ułożenia. Wielokrotnie błędnie wini się za to producentów kostki brukowej.
Wypustki dystansujące, znajdujące się na bocznym stronie kostki, są wynikiem starań producentów o to , aby podczas układania kostki zachowane zostały przynajmniej małe fugi.
Wymiar wypustki dystansowej nie może być traktowany jako wymiar fugi. Jako materiał do wypełniania fug powinno się stosować piasek średnicy 0-2 lub 0-4 mm o znormalizowanym wewnętrznym składzie ziarnistym tzn. bez zanieczyszczeń mulistych. Wszelkie zanieczyszczenia w piasku mogą być przyczyną niemożliwych do zmycia zabrudzeń kostki.
Nawierzchnia wykonana z betonowej kostki brukowej składa się również z podłoża i warstwy nośnej. Podłoże musi spełniać wysokie wymogi, ponieważ kostka ułożona na podłożu nie spełniającym norm tworzy nawierzchnię sprawiającą wiele kłopotów .Materiał przeznaczony do wykonania podłoża: piasek żwir miał kamienny i grys muszą odpowiadać normom technologicznym. Grubość podłoża po zagęszczeniu musi wynosić 3 do 5cm. Podłoże musi mieć równomierną grubość na całej powierzchni. Nie może ono służyć do wyrównania warstwy nośnej. Nawierzchnia brukowa ułożona na podłożu o nierównej grubości ulega deformacji już podczas procesy wibrowania, a pod wpływem obciążeń podczas użytkowania jej stan ulega sukcesywnemu pogorszeniu.
Warstwa nośna powinna zapewnić swobodny przepływ wód opadowych i być mrozoodporna. Może to być pospółka, żwir lub tłuczeń o uziarnieniu 0-16 mm . Podbudowę należy układać warstwami o grubości ok. 10-15cm. zagęszczając każdą warstwę przy pomocy wibratora. Po zagęszczeniu dopiero stosujemy wyżej wymienioną podsypkę.